به گزارش دفتر رسانه و ارتباطات نهضت استادی بسیج اصفهان، فرهاد مصری نژاد معاون بسیج اساتید استان اصفهان در یادداشت به تحلیل و  انتقاد درباره موج تعطیلی‌ها به‌دلیل آلودگی هوا پرداخته است که در ادامه میخوانیم.

در روزهایی که آلودگی هوا نفس مردم را تنگ کرده، بار دیگر تصمیم آشنا تکرار شده است: تعطیلی مدارس، دانشگاه‌ها و ادارات؛ تصمیمی که قرار بود اضطراری و موقتی باشد، اما سال‌هاست به اصلی‌ترین ابزار مدیریت بحران تبدیل شده است.

افکار عمومی حق دارد بپرسد: چرا پس از ده‌ها سال تجربه، هنوز تنها راه، همین تعطیلی‌های گسترده است؟ و مهم‌تر از آن: چرا هیچ‌کس شفاف نمی‌گوید این تعطیلی‌ها دقیقاً چه میزان در کاهش آلودگی مؤثر بوده‌اند؟

تا امروز هیچ گزارش رسمی و عددی منتشر نشده که نشان دهد تعطیلی یک روز یا یک هفته چه مقدار از ذرات معلق یا آلاینده‌های گازی را کم کرده است. این سکوتِ آماری، پرسش اصلی مردم را بی‌پاسخ گذاشته: آیا واقعاً علت تعطیلی، سلامت مردم است یا ناتوانی در ارائه یک برنامه ریشه‌ای و قابل اجرا؟

در حالی‌که ده‌ها منبع اصلی آلودگی—از ناوگان فرسوده حمل‌ونقل عمومی و کامیون‌های دیزلی گرفته تا صنایع پیرامونی، سوخت غیراستاندارد، و ساخت‌وسازهای بی‌قاعده—فعالانه تولید آلاینده می‌کنند، ظاهراً تعطیل شدن کلاس درس یا اداره باید نقش «منجی» را بازی کند! این یعنی عادی‌سازی یک سیاست اضطراری به‌جای اصلاح ساختاری و پایدار.

راه‌حل‌های پیشنهادی

برای عبور از این چرخه فرساینده و پرهزینه، حداقل پنج اقدام فوری و میان‌مدت ضروری است:

1) انتشار عمومی «گزارش اثر تعطیلی‌ها»

وزارت کشور، محیط‌زیست و شهرداری‌ها باید به‌صورت شفاف، ماهانه گزارش دهند:

تعطیلی‌ها دقیقاً چه میزان کاهش آلودگی ایجاد کرده‌اند؟

سهم رفت‌وآمدهای غیرضرور در تولید آلودگی چقدر است؟

این شفافیت شرط اول اعتمادسازی است.

2) نوسازی هدفمند ناوگان حمل‌ونقل سنگین

بر اساس اغلب مطالعات، کامیون‌ها و اتوبوس‌های دیزلی فرسوده، بیش از ۶۰٪ آلاینده‌های خطرناک را تولید می‌کنند.

راهکار فوری:

اسقاط و جایگزینی سالانه «حداقل ۱۰–۱۵ هزار» خودروی سنگین فرسوده.

ایجاد مشوق مالی برای مالکان ناوگان حمل‌ونقل.

3) ممنوعیت فعالیت صنایع آلاینده در روزهای بحرانی

نه‌تنها تعطیلی مدارس، بلکه تعطیلی یا کاهش فعالیت صنایع آلاینده در شعاع ۳۰ کیلومتری کلان‌شهرها باید در اولویت باشد.

در عمل، صنایع در روزهای بحرانی با همان ظرفیت قبلی کار می‌کنند و بار آلودگی پایدار باقی می‌ماند.

4) مدیریت هوشمند ترافیک

تعطیلی مدارس شاید ۱۰٪ کاهش تردد ایجاد کند؛ ولی مدیریت هوشمند می‌تواند ۳۰٪ کاهش واقعی رقم بزند:

نوبت‌بندی فعالیت برخی ادارات

تعیین محدودیت‌های پویا بر اساس ساعت و میزان آلودگی

کنترل جدی معاینه فنی

5) برنامه پنج‌ساله کاهش تولید آلاینده‌ها

این بحران، راه‌حل مقطعی و دستوری ندارد. کشور نیاز به یک برنامه پنج‌ساله ملی دارد که شامل باشد:

ارتقای استاندارد سوخت

توسعه حمل‌ونقل عمومی پاک (مترو، اتوبوس برقی)

ایجاد سامانه پایش برخط آلاینده‌ها

کاهش تدریجی خودروهای شخصی در مرکز شهرها

جمع‌بندی

تا زمانی که مسئولان به‌جای رفتارهای مقطعی و مسکن‌گونه، به راه‌حل‌های ساختاری و مبتنی بر داده رو نیاورند، نه هوا پاک می‌شود، نه تصمیم‌ها اثرگذار خواهد بود.

تعطیلی‌ها شاید ضرورت روز باشند، اما راه‌حلِ بحران نیستند.

راه‌حل واقعی، شفافیت، اصلاح ساختارها و پذیرش مسئولیت است نه تکرار چرخه تعطیلی.